Sosyalist Feminizm

fatih yetim

Sosyalist Feminizm

Sosyalist feminizm, Marx’m çatışma kuramından (1. Bölümde s. 50- 52 arasında değinilmiştir.) hareketle geliştirilmiş olmakla birlikte, Marx’ın kendisi toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ilişkin pek az şey söylemiştir. Sosyalist feminizm liberal feminizmi, toplumda kadın-erkek eşitliğine düşmanlık besleyen son derece güçlü çıkar ilişkileri olduğunu göremediği için eleştirmiştir. Sosyalist feministler hem ataerkilliği hem de kapitalizmi ortadan kaldırmayı hedeflemişlerdir (Mitchell 1966). Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin Marxçı bakış açısından bir açıklamasını vermeye çalışan kişi Marx’tan ziyade, onun dostu ve çalışma arkadaşı olan Friedrich Engels olmuştur.

Engels’e Göre

Engels, kapitalist koşullarda maddi ve ekonomik etkenlerin kadınların erkeklere hizmet etmesinin zeminini hazırladığını, zira ataerkilliğin köklerinin (tıpkı sınıfsal baskı gibi) özel mülkiyette bulunduğunu ileri sürmüştür. Engels, kapitalizmin, servetin ve iktidarın az sayıdaki erkeğin elinde toplanmasına neden olarak, ataerkilliği yani erkeklerin kadınlar üzerindeki egemenliğini güçlendirdiğini savunmuştur. Kapitalizm, ataerkilliği kendinden önceki toplum düzenlerine göre daha fazla güçlendirir, zira eski çağlara kıyasla, artık ücretli çalışan, mülkiyet sahibi ve belli bir servetin varisi olan erkeklere iktidar bahşeden muazzam bir zenginlik yaratır. İkincisi, kapitalist ekonomi, başarılı olabilmek için insanları -özellikle de kadınları ihtiyaçlarının ancak sürekli bir mal ve hizmet tüketimiyle karşılanabileceğine inandırarak, birer tüketici olarak tanımlamak zorundadır. Son olarak, kapitalizm bakım ve temizlik gibi işler için evde karşılıksız kadın emeğine bel bağlar. Engels’e göre kapitalizm, erkekleri düşük ücretlere mahkum ederek, kadınları ise bedava çalıştırarak sömürmüştür. Ev işleri için ücret ödenmesi konusu birçok feministin inançlarının önemli bir bileşenidir.

Sosyalist feministler, liberal feministlerin reformcu hedeflerini yetersiz bulmuşlardır. Ailenin yeniden yapılandırılması, “aile içi köleliğe” son verilmesi ve çocuk yetiştirmek için ortaklaşa yollar bulunması için çağrıda bulunmuşlardır. Pek çok sosyalist feminist, Marx’tan harekede, bu hedeflere ancak herkesin gereksinimlerini karşılayacak şekilde tasarlanmış devlet merkezli bir ekonomiyi yaratacak sosyalist bir devrim yoluyla ulaşılabileceğini ileri sürmüştür.

Sosyalist feminizm marx’ın sosyalist düşüncesi etrafında şekillenmiş ve ayrıca kapitalist düşmanlığını göstermiştir. Zaten sosyalizmden anladığımız kadarıyla tüm olumsuzlukları ve eşitsizlikleri kapitalizme bağlamışlardır. Ama her zaman sosyalizm eşitsizliğe karşı olduğu için sosyalist feminizmin de olması normaldir.

 

Yorum yazın

BENZER YAZILAR