Siyah Feminizm

fatih yetim

Siyah Feminizm

Ana hatları çizilen feminizm çeşitleri, beyaz kadınların deneyimleri kadar beyaz olmayan kadınların deneyimleri için de aynı şekilde geçerli midir? Birçok siyah feminist ve kalkınmakta olan ülkelerde yaşayan feministler, durumun hiç de öyle olmadığım ileri sürmektedirler. Kadınlar arasındaki etnik ayrımların, sanayileşmiş toplumlarda yaşayan ve çoğunluğu orta sınıfa mensup, beyaz kadınların ikilemlerine odaklanmış olan ana feminist okullar tarafından hesaba katılmadığını öne sürmektedirler. Siyah feministlere göre özgül bir kadın grubunun deneyimlerinden hareketle bütün kadınların madunluğuna ilişkin genel kuramlar oluşturmak geçersizdir. Dahası, toplumsal cinsiyet konusunda her kadın tarafından eşit biçimde deneyimlenen “birlikli” bir baskı olduğu fikri kendi başına sorunludur.

beli hooks

Feminizmin mevcut biçimlerine karşı duyulan memnuniyetsizlik, siyah kadınların karşı karşıya kaldıkları sorunlara eğilen yeni bir düşünce akımının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Amerikalı siyah feminist beli hooks (hep küçük harfle yazılmaktadır), kendi hatıratına yazdığı önsözde şunları savunur:

  • Şimdilerde kendi genç kızlıkları hakkında yazılar yazan ve konuşan birçok feminist düşünür siyah kızların izzeti nefislerinin beyaz akranlarına kıyasla daha fazla olduğunu ima etmektedirler. Bu farklılığın ölçüsü ise genelde siyah kızların, daha iddialı, konuşkan ve öz güvenli oluşlarıdır. Ne var ki, geleneksel güneyli siyah yaşam tarzında kızların açık sözlü ve ağırbaşlı olmaları zaten beklenmekteydi. Ebeveynlerimiz ve öğretmenlerimiz hep dik durmamızı ve söylemek istediklerimizi dobra dobra söylememizi öğütüyorlardı. Bu davranışlar ırkın yükseltilmesini amaçlıyordu; özel olarak kadınların izzeti nefislerinin güçlendirilmesini hedeflemiyordu. Tok sözlü bir kız her şeye rağmen kendini değersiz hissedebiliyordu, zira ne derisinin rengi yeterince beyazdı, ne de saçları olması gerektiği gibiydi, iste bunlar, beyaz araştırmacıların siyah kadınların izzetinefislerini beyazların deneyimlerinden elde edilen değerlere göre tasarlanmış ölçüm araçlarıyla ölçümlemeye çalıştıklarında hesaba katamadıkları değişkenlerdir (hooks 1997).

Siyah Kadınların Siyah Eşitliği

Siyah feministlerin yazıları tarihe siyah kadınların halihazırda karşı karşıya kaldıkları sorunlar konusunda ipuçları sunan geçmişin farklı yönlerine vurgu yapma eğilimi taşımaktadırlar. Amerikalı siyah feministlerin yazıları, siyah topluluklarındaki toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerinde köleciliğin güçlü mirasının, ayrımcılığın ve yurttaş hakları hareketinin etkisinin altını çizmektedir. Bu yazarlar, ilk siyah kadın hakları savunucularının, zamanında kadın hakları kampanyasını desteklemiş olduklarına ama bu konuda ırk sorununun gözardı edilmemesi gerektiğinin de farkına varmış olduklarına işaret etmektedirler: Siyah kadınlar, ırkları ve toplumsal cinsiyetleri temelinde bir ayrımcılığa uğramaktaydılar. Son yıllarda siyak kadınlar, kadın özgürleşme hareketlerinin merkezinde yer almamaktadırlar, zira kimlikleri üzerinde “kadınlığın” etkisi, ırk kavramının etkisinden çok daha azdır.

Siyah feminizm ve ırkçılık

Hooks, beyaz feministlerce tercih edilen açıklama çerçevelerinin söz gelimi, ailenin ataerkilliğin dayanağı olduğu görüşü gibi ailenin ırkçılığa karşı temel bir dayanışma noktasını temsil ettiği siyah topluluklara uygulanamayacağını öne sürmüştür. Bir başka deyişle, siyah kadınlara uygulanan baskı, beyaz kadınlara kıyasla farklı noktalarda aranmalıdır.

Bu yüzden, siyah feministler ırkçılığı hesaba katmayan hiçbir toplumsal cinsiyet eşitliği kuramının siyah kadınların maruz kaldığı baskıları açıklamasının beklenemeyeceğini ileri sürmektedirler. İşin sınıfsal boyutu da birçok siyah kadınla ilgili vakada gözardı edilemeyecek önemli bir başka etkendir. Kimi siyah feministler, siyah feminist kuramın gücünün ırk, sınıf ve toplumsal cinsiyetle ilgili meseleler arasındaki etkileşime odaklanmasından ileri geldiğini düşünmektedir. Siyah kadınların, tenlerinin rengi, cinsiyetleri ve sınıfsal konumları gibi birçok açıdan dezavantajlı bir konumda olduğunu öne sürmektedirler. Bu üç etken etkileşme girdiğinde birbirini güçlendirmekte ve desteklemektedir.(Brewer 1993)

 

 

 

1 yorum

    sevgi 5 Şubat, 2018

    feminizm de ayrımcılık olması feminizm taraftarlarının birleşmemesine neden oluyor. bu da feminizmin bakış açılarının birleşmesi gerektiğini düşünen biriyim

Yorum yazın

BENZER YAZILAR