Kapat

Küreselleşme Nedenleri

Anasayfa
Toplumsal Psikoloji Küreselleşme Nedenleri
Küreselleşme nedenleri

Küreselleşme

Küreselleşme kavramı son birkaç yıldan beri, siyaset, iş dünyası ve medyadaki tartışmalarda yoğun bir biçimde kullanılan bir kavramdır. On yıl önce, küreselleşme terimi görece az bilinen bir terimdi. Bugün ise herkesin dilinde. Küreselleşme, bizlerin giderek artan bir biçimde tek bir dünya içinde yaşadığımız, öyle ki bireylerin, grupların ve ulusların birbirine bağımlı hale geldiği olgusuna göndermede bulunmaktadır.

Küreselleşme çokluk yalnızca bir ekonomik olgu olarak betimlenmektedir. Bu olgu, küresel üretim süreçlerini ve uluslararası iş bölümünü etkileyen devasa işlemleri, ulusal sınırların ötesine uzanan ulus ötesi şirketlerin rolüyle açıklanmaktadır. Başkaları, küresel finansal piyasaların elektronik bütünleşmesine ve küresel sermaye fonlarının çok büyük hacmine işaret etmektedir. Başka kişiler de dünya ticaretinin, önceden rastlanmayacak kadar çok çeşitte mal ve hizmeti içeren öncekinden daha geniş olan kapsamı üzerinde durmaktadırlar.

Ekonomik güçler küreselleşmenin ayrılmaz bir parçası olsa da, yalnızca bunların küreselleşmeyi ortaya çıkardığını ileri sürmek yanlış olacaktır. Küreselleşme, siyasal, toplumsal, kültürel ve ekonomik etkenlerin biraraya gelmesi ile ortaya çıkmıştır. Küreselleşme her şeyden önce, dünyanın her tarafındaki insanlar arasındaki etkileşimin hızını ve kapsamını artıran bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişme tarafından yönlendirilmiştir. Bir örnek olarak, futboldaki son Dünya Kupasını düşünün. Küresel televizyon bağlantıları sayesinde kimi maçlar artık dünyanın her yanındaki milyarlarca insan tarafından seyrediliyor.

Küreselleşmeye katkıda bulunan etkenler

Küreselleşmenin ortaya çıkışı nasıl açıklanabilir? Görmüş olduğumuz gibi, toplumsal değişmenin bütününü
açıklamak karmaşık bir iştir; ancak çağdaş toplumda küreselleşmenin ortaya çıkışına katkıda bulunan etkenlerin bir bölümüne işaret etmek de zor değil: bunlar arasında, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ile ekonomik ve siyasal faktörler bulunur.

teknoloji

Teknoloji

Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişme

Küresel iletişimdeki patlama, teknoloji ile dünyanın telekomünikasyon altyapısındaki bir dizi önemli ilerleme tarafından kolaylaştırılmıştır, ikinci Dünya Savaşını izleyen dönemde, telekomünikasyon akımlarının  kapsam ve yoğunluğunda ciddi bir dönüşüm gerçekleşmiştir. Mekanik araçların yardımıyla teller ve kablolar üzerinden gönderilen analog sinyallere bağlı olan geleneksel telefon iletişimi yerini, büyük miktarlarda bilginin sıkıştırıldığı ve sayısal olarak iletildiği bütünleşmiş sistemlere bıraktı. Kablo teknolojisi daha etkin daha az pahalı hale geldi; fiber optik kabloların geliştirilmesi iletilebilen kanalların sayısını çarpıcı bir biçimde yükseltti. 1950’lerde döşenen ilk atlantik ötesi kablolar, 100’den daha az ses bandını taşıyabilirken, 1997’de tek bir okyanus aşırı kablo yaklaşık 600.000 ses bandını iletebiliyordu (Held 1999). 1960’lardan başlayarak, ileşitim uydularının yayılması da, uluslararası iletişimin artmasında önemli rol oynamıştır. Bugün 200’den fazla uydudan oluşan bir ağ, dünya çapındaki bilgi aktarımını kolaylaştırmak için hazırdır.

bilgi akışı

Bilgi Akışı

Bilgi akışları

Eğer, görmüş olduğumuz gibi, bilgi teknolojisi dünyanın her yanındaki insanlar arasındaki iletişim olanaklarını artırmış ise, uzak yerlerdeki insanlar ve olaylar hakkındaki bilgi akışını da kolaylaştırmıştır. Her gün, küresel medya haberler, görüntüler ve bilgiyi insanların evlerine getirmekte, onları doğrudan ve sürekli olarak dış dünyaya bağlamaktadır.

Geçmiş yirmi yıldaki en çarpıcı olayların bir bölümü Berlin Duvarının çöküşü, Çin’in Tiananmen Meydanındaki demokratik protestocuların ezilmesi ve 11 Eylül 2001’deki terörist saldırılar gibi medya aracılığıyla gerçekten de dünya çapındaki bir seyircinin önünde gerçekleşmiştir. Bu tür , daha az çarpıcı olan binlercesiyle birlikte, insanların düşünce biçimlerini ulus-devlet düzeyinden küresel sahneye yöneltmeleri sonucunu vermiştir. Bireyler artık öteki insanlarla olan karşılıklı bağımlılıklarının daha fazla farkındalar; geçmiştekine kıyasla da kendilerini daha fazla küresel sorun ve süreçlerle özdeşleştirmiş durumdalar.

Ekonomi

Ekonomi

Ekonomik etkenler

Küreselleşme ayrıca, dünya ekonomisinin bütünleşmesi ile de yönlendirilmektedir. Daha önceki dönemlere karşıt olarak, küresel ekonominin temeli artık birincil olarak tarım ya da sanayi değildir. Bunun yerine, küresel ekonomide giderek ağırlıksız ve somut olmayan etkinliklerin egemenliği artmaktadır (Quah 1999). Bu ağırlıksın ekonomi, bilgisayar yazılımı, medya ve eğlence ürünleri ile internete dayalı hizmetler gibi ürünlerin temellerini bilgiden aldıkları bir ekonomidir. Bilgi toplumunun ortaya çıkışı, teknolojiden anlayan ve bilgi işlemdeki, eğlence sektöründeki ve telekomünikasyondaki yeni gelişmeleri kendi gündelik yaşamlarıyla bütünleştirmeye istekli geniş bir tüketici temelinin gelişimi ile ilişkilendirilmiştir.

Ulusaşırı şirketler

Ulusaşırı şirketler

Ulusaşırı şirketler

Küreselleşmeyi yönlendiren pek çok ekonomik etken arasında, ulusaşırı şirketlerin rolü özellikle önemlidir. Ulusaşırı şirketler birden fazla ülkede mal üreten ya da hizmet pazarlayan şirketlerdir. Bu şirketler üslendiği ülke dışında bir ya da iki fabrikası olan görece küçük şirketler olabileceği gibi, işlemleri bütün dünyayı kaplayan dev uluslararası girişimler niteliğinde olabilir. En büyük ulusaşırı şirketlerin kimileri bütün dünyaca bilinir: Coca Cola, General Motors, Colgate- Palmolive, Kodak, Mitsubishi ve daha pek çok başkaları. Ulusaşırı şirketlerin ulusal bir üssü olduğu durumda bile bunlar küresel piyasaların ve küresel karların peşine düşerler.

Elektronik Para

Elektronik Para

Elektronik Ekonomi

“Elektronik ekonomi”, ekonomik küreselleşmeni altında yatan bir başka etkendir. Bankalar, şirketler, fon yöneticileri ve bireysel yatırımcılar, bir fareyi tıklayarak fonlarını uluslararası düzeyde hareket ettirebilirler. Ne ki, bu yeni olan, “elektronik para”nın anlık olarak yer değiştirme yeteneği büyük riskleri de beraberinde getirmiştir.

Büyük miktarlarda sermaye aktarımı, 1998’de Asya’nın “kaplan ekonomileri”nden Rusya ve ötesine yayılan krizde olduğu gibi uluslararası finansal krizleri tetikleyerek ekonomileri istikrarsızlaştırabilir. Küresel ekonomi giderek daha bütünleşmiş hale geldikçe, dünyanın bir tarafındaki finansal bir çöküş uzaktaki ekonomiler üzerinde çok büyük etkide bulunabilir.

Sovyetler

Sovyetler

Politik değişmeler

Çağdaş küreselleşmenin ardındaki üçüncü bir itici güç, siyasal değişmeyle ilgilidir. Bunun birkaç yönü bulunmaktadır. İlkin, Doğu Avrupa’da 1989’da bir dizi çarpıcı devrim sırasında gerçekleşen ve 1991 ‘de Sovyetler Birliğinin kendi yıkılışıyla doruğa çıkan Sovyet tipi komünizmin çöküşü. Komünizmin çöküşünden bu yana eski Sovyet blokundaki ülkeler Rusya, Ukrayna, Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Baltık devletleri, Kafkasya ve Doğu Asya devletleri ve pek çok başka ülke de içlerinde Batı tipi siyasal ve ekonomik sistemlere doğru ilerlemiştir. Bu ülkeler artık küresel topluluktan yalıtılmış değil, onunla bütünleşmiş hale gelmişlerdir.

Bu gelişme, Soğuk Savaş sırasında, Birinci Dünya ülkelerinin ikinci Dünya ülkeleriyle karşı karşıya geldiği düzenin sonu demekti. Komünizmin çöküşü küreselleşme süreçlerini hızlandırmıştır; ancak aynı zamanda onun bir sonucu diye de görülmelidir. Merkezi planlamaya dayalı komünist ekonomiler ile komünist siyasal yetkenin kültürel denetimi, küresel medya ile elektronik olarak bütünleşmiş bir dünya ekonomisi çağında artık varlığını sürdüremezdi.

Küresel tartışmalar hakkında yazdığımız küresel tartışmalar yazılarımıza da bakmanızda yarar olacaktır.

“Küreselleşme Nedenleri” üzerine 1 yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

sponsor