Kavram Benzerliği
4 Mar, 2018 12:29 tarihinde eklendi

Kavram Benzerliği

Kavram Benzerliği

Kavram kategorileri

Şimdiye kadar söz konusu ettiğimiz şey, öğrenilecek malzemenin dışında kalan çağrışımlar, yani öğrenenin geçmiş yaşantılarından kaynaklanan çağrışımlardı. Fakat, çoğu sözel öğrenmelerde iç bağlar (associations), yani öğrenilen maddeler arasındaki bağlar söz konusudur. Bu bağlar değişik derecelerde olabilir ve bu ilişkilerden doğan anlamlılığa da örgütlülük (organization) denir (Mandler, 1967). Örgütlülüğün her sözel öğrenmeye önemli katkısı vardır.

Kavramsal ve basamaklar dizisine ilişkin olmak üzere iki örgütlenme türü vardır; bunlar ayrı ayrı veya birlikte işleyebilirler. Kavramsal örgütlenmeyi iyi anlayabilmek için, kavramsal kategori’nin (conceptual category) birçok üyeyi kapsayan bir sınıf olduğuna dikkat etmek gerekir. Örneğin insan isimleri, hayvan isimleri, dans isimleri ve meslek isimleri birer kavramsal kategoridir; çünkü, her birinin pek çok üyesi vardır. Anılan kategoriler kavramsal örgütlenmeyle ilgili bir deneyde kullanılmıştır (Underwood, 1964a).

DENEY

  • Her biri 16 kelimelik 4 listenin kullanıldığı bu deneyde, kelimeler deneklere beşer saniye aralıklarla okunmuştur. Bu işlem sırasında her kelime iki defa tekrarlanmıştır. Listelerden ikisinde, kavramsal benzerlikler düşüktür; çünkü içlerindeki kelimeler pek çok değişik kavramsal kategoriden seçilmiştir. Diğer iki listede ise kavramsal benzerlikler yüksektir; çünkü, seçilen kelimeler sadece 4 kavramsal kategoriden alınmıştır. Tablonun solundaki liste düşük kavramsal benzerliğe, sağdaki ise yüksek kavramsal benzerliğe sahip listelerdir. Yüksek kavramsal benzerliğe sahip listede her dördüncü kelime birbiriyle ilişkilidir. Deneklere, listeler arasındaki farklılıklar konusunda bilgi verilmemiş, listelerin sunulmasından sonra kendilerinden sadece, sırasına dikkat etmeksizin hatırladıkları bütün kelimeleri söylemeleri istenmiştir.
  • Bu deneyde, birbiriyle ilgili iki olgu ortaya çıkmıştır. Birincisi, kavramsal benzerliği yüksek olan listenin öğrenilmesinin, düşük olandan daha kolay olduğudur. Birçok denek, benzerliği yüksek liste sadece bir kere sunulduğunda bile, hatasız olarak hatırlayabilmiştir. Oysa düşük benzerlikli listede tam puan alan denek hemen hemen yoktur. Yüksek benzerlikti listeler tekrarlanırken, kelimeler insan isimleri (Bob, Bill, Joe, John), hayvan isimleri (inek, kedi, köpek, at) şeklinde gruplar halinde hatırlanmıştır. Böylece deneklerin, öğrenilecek kelimeleri kavramsal benzerliklerine göre kümeledikleri görülmüştür. Şüphesiz bu kümelemenin, benzerliği yüksek listedeki maddelerin kolayca öğrenilmesinde katkısı olmuştur.

Yukarıda sözü edilen deneklere, maddeleri kümelemeleri söylenmemiştir; bu işi kendiliklerinden yapmışlardır. Bazı maddeler arasındaki benzerliği fark eden denekler, bunları temsil ettikleri kavramlara göre gruplayarak daha iyi hatırlamışlardır. Deneyin başında, kelimeler arasındaki kavramsal benzerliklere dikkat etmeleri söylenen denekler ise, yüksek benzerliğe sahip kelime listesini daha da kolay öğrenmişlerdir.

 

Öğrenme malzemesi

avatar
  Abone ol  
Bildir